Weterani w gospodzie Dämmlera w Podgórzynie tak popili, że nie powitali księcia Henryka.

Schlesische Bergwacht, 1954, Jg. 5, Nr. 7

Autor pan E.H pisze: Relacja pana Ulricha Siegerta o Giersdorfie zainspirowała mnie do dodania kilku uzupełnień. Moje myśli cofają się przy tym o ponad 50 lat wstecz.

Nawiązując do wzmianki o młynie Linke, który znajdował się w Górnym Giersdorfie (dziś zapewne Gierczyn), w pobliżu „Hotelu zur Klippe” („Hotelu Pod Urwiskiem”), wspomnę, że młyn ten należał do pięciu tartaków (dosł. „drewnianych szlifierni”), które dostarczały surowiec do produkcji papieru i które – zgodnie z duchem czasu – jedna po drugiej zaprzestały działalności i zostały przystosowane do innych celów.

W pobliżu „Himmelreichu” („Królestwa Niebieskiego”), u wejścia do doliny Bächeltal (potoku), znajdował się tartak należący do pana Krausa, który jako mistrz straży pożarnej z godnym uznania zapałem dbał o gotowość bojową miejscowej straży. Gdy był jeszcze chłopcem, przeżył rewolucję 1848 roku w Berlinie i widział, jak król Wilhelm IV stojąc z odkrytą głową na balkonie pałacu królewskiego, składał hołd poległym w walkach ulicznych berlińczykom, gdy ich ciała niesiono ulicą przed nim.

Prawie dokładnie 50 lat później, cesarz Wilhelm II, prawnuk tamtego nieszczęsnego króla, odwiedził Giersdorf dotknięty poważnie przez katastrofalną powódź z 27/28 lipca 1897 roku. Odwiedzając szkołę, przyjrzał się zniszczeniom spowodowanym przez wodę — z gracją przeskakiwał przez naniesione przez wodę zwały piasku i słuchał opowieści mieszkańców zniszczonych domów o wydarzeniach z tamtej strasznej nocy. Wraz z księciem Reußem cesarz opuścił miejscowość przy „Zajeździe pod Śnieżką” (Gasthaus zur Schneekoppe), by kontynuować podróż przez inne zalane okolice.

Około przełomu wieków doszło w Dolnym Giersdorfie do zabawnego zdarzenia. Książę Henryk, brat cesarza, przebywał przez kilka tygodni na swoim zamku w Erdmannsdorfie (obecnie Mysłakowice). Rozeszła się wieść, że po kuligu saniami z Peterbaude (Schroniska pod Śnieżką), książę będzie wracał przez Dolinę i przejedzie przez Dolny Giersdorf.

W tym czasie wojskowy związek weteranów zgromadził się w gospodzie Dämmlera. Uznano, że do przyjazdu książęcego gościa jest jeszcze sporo czasu, więc — jak przystało na dzielnych mężczyzn przy takiej okazji — nie szczędzono sobie dobrych trunków. Nikt nie przeczuwał, że w tym czasie sanie księcia pędzą już w zawrotnym tempie z Kynwasser (dawna niemiecka nazwa — dziś możliwe, że okolice dzisiejszego Miłkowa lub Kowar).

Gdy wiadomość o tym dotarła do gospody, członkowie stowarzyszenia rzucili się w pośpiechu na ulicę — ale było już za późno. Zdołali tylko dostrzec, jak książę Henryk z rozbawieniem spoglądał na zamieszanie przed gospodą, a jego sanie zniknęły między kościołem a plebanią. Nawet mała armatka, przygotowana na powitalny wystrzał, nie zdążyła wypalić.

Jakiś dowcipniś opisał tę zabawną scenę w formie poetyckiej w „Warmbrunner Nachrichten” (Gazecie z Cieplic), ku uciesze czytelników.

Kantor Neugebauer, który uczył w szkole katolickiej, był szeroko znanym i zapalonym pszczelarzem. Kantor Hindemith, wyrafinowany muzyk kościelny, dożył sędziwego wieku i został pochowany tuż przed końcem wojny, w rodzimej ziemi. Kto jednak pamięta jeszcze jego poprzednika, kantora Plischke, który pełnił służbę w szkole i kościele aż do 74. roku życia? Jeszcze rok przed przejściem na emeryturę wziął udział w dwudniowej pieszej wędrówce przez ukochane karkonoskie góry — bez najmniejszych dolegliwości. Niestety, nie było mu dane długo cieszyć się zasłużonym odpoczynkiem.

Giersdorf, położony w urokliwej dolinie w samym sercu Karkonoszy, był od stu lat chętnie odwiedzaną letniskową miejscowością. U wejścia do tej doliny dumnie wznosi się Zamek Chojnik (Kynast) — niemy świadek dawnych czasów.
— E.H.

Opis Podgórzyna z przewodnika 1938 rok

Przewonik Karkonosze i Hrabstwo Kłodzkie wyd z 1938 roku
RIESENGEBIRGE • GRAFSCHAFT GLATZ
REISEHANDBUCH VON KARL BAEDEKER, ZWEITE AUFLAGE
MIT 28 KARTEN, 28 PLÄNEN, 14 STADTWAPPEN UND EINEM PANORAMA
LEIPZ1G . KARL BAEDEKER . 1938
Giersdorf

Dojazd: Tramwajem (Hirschberger Talbahn) z Hirschbergu (Jeleniej Góry) przez Bad Warmbrunn (Cieplice) i Mittel-Giersdorf (Podgórzyn Średni) w 1 godzinę do (14 km) Ober-Giersdorf (Podgórzyn Górny). Mittel-Giersdorf jest przystankiem pocztowego autobusu z Ober-Schreiberhau (Szklarska Poręba Górna) do Krummhübel (Karpacz).

Gospody:
– Teichschänke, 8 pokoi, cena za nocleg od 1½ marki, wyżywienie od 4 marek, z salą taneczną (w dolnej części wsi)
– Gerichtskretscham, 8 pokoi, nocleg 1½ M, wyżywienie 4–4½ M
– Teuber, 11 pokoi, nocleg 1¼ M, wyżywienie 4 M
– Schneekoppe, 10 pokoi, 1½ M, wyżywienie 4 M (w części środkowej wsi)
– Hohler Stein, 16 pokoi, 1½ M, wyżywienie 3½ M
– Jungbrunnen, 30 pokoi, 2 M, wyżywienie 4½ M (w górnej części wsi)
– Himmelreich, przy końcowej stacji tramwaju

Pensjonaty (P. = cena za pełne wyżywienie):
– Menzel, 10 pokoi
– Hubertus, 8 pokoi
– Erholungsheim Bächeltal, w Ober-Giersdorf, 66 pokoi, P. 3¾–4½ M
– Jugendheim Bächeltal, 60 pokoi, 80 łóżek

Opis miejscowości:
Prosta letniskowa wieś Giersdorf (330–440 m n.p.m.), licząca 1700 mieszkańców, rozciąga się na równinie w dolinie Warmbrunnu (Cieplic), aż po zalesione zbocza przedgórza. W dolnym Giersdorf znajduje się wybudowany w 1720 r. Prellerhaus z pięknie malowanymi izbami i dawnym śląskim [MM1] wyposażeniem. Na północ od miejscowości znajdują się liczne stawy rybne (hodowla pstrągów przy majątku rycerskim w Nieder-Giersdorf).

Wycieczki:
– Hainbergshöhe (626 m), 1 godz. na południowy wschód od kościoła, szlak czerwony punkt na niebieskim tle: przez Hohler Stein i Ida-Eiche (512 m)
– Baberhäuser, 15 min. od końcowej stacji tramwaju, szlak biały na żółtym tle, doliną Bächeltal
– Do Saalberg, 30 min. od końcowej stacji
– Do Stonsdorf
– Peterbaude, 8 godz.

---

Hain (Przesieka)

Dojazd: Tramwajem z Hirschberg do Ober-Giersdorf, dalej autobusem 3 km (15 min) do górnej części miejscowości.

Hotele:
– Marthashöhe (580 m), 85 pokoi, 3½ M, pełne wyżywienie 7–8½ M, 5 min poniżej Goldene Aussicht
– Wilhelmshöhe (500 m), 86 pokoi, 2 M, pełne wyżywienie 5 M
– Goldene Aussicht (610 m), 28 pokoi, pełne wyżywienie od 4 M
– Waldmühle (520 m), w dolinie Rotwasser, 20 min na zachód od Wilhelmshöhe
– Oblasser (481 m), dolna część wsi, 40 pokoi
– Fischer (530 m), środkowa część, 20 pokoi, 1½ M, wyżywienie 4¼–4½ M
– Lindenschänke (590 m), w pobliżu Marthashöhe, 15 pokoi, 1.40–1.60 M, wyżywienie 4.50–4.70 M
– Waldschlösschen (615 m), powyżej miejscowości, 12 pokoi, 1¼ M, wyżywienie 4–4½ M

Pensjonaty:
– Rosenburg, 36 pokoi, P. 3.80–5 M
– Hoppegarten, 29 pokoi, P. 4–4½ M
– Rüdiger, 10 pokoi, P. 4.40–4.60 M
– Freundschaft, 32 pokoi, P. 4–4½ M
– Schweizerhaus, 25 pokoi, P. 4–4½ M
– Sonnenglück, 19 pokoi, P. 4–4½ M
– Marienhöhe, 16 pokoi, P. 4–4½ M
– Edelweiß, 20 pokoi, P. 3 M
– Inne pensjonaty i domy gościnne
– Jugendkammerhaus Rübezahl (s. 132)

Infrastruktura:
– Kawiarnia Adolf, przy hotelu Wilhelmshöhe
– Kąpielisko w dolinie Rotwasser, 10 min od Wilhelmshöhe
– Zimowe atrakcje: tereny narciarskie bezpośrednio przy miejscowości, trasy na grzbiet górski, zjazdy saniami rogatymi z Spindlerbaude (7 km)

Opis miejscowości:
Popularna miejscowość klimatyczna Hain (480–630 m), 750 mieszkańców, malowniczo położona u podnóża głównego grzbietu Karkonoszy. Domy rozmieszczone są na stromym stoku między dolinami Rotwasser i Mittelwasser.

Punkty widokowe i wycieczki:
– Goldene Aussicht (610 m): 45 min pieszo od stacji tramwaju w Ober-Giersdorf
– Hainfall (547 m), 10 m wysokości, otoczony lasem, 8 min od Goldene Aussicht lub 20 min w górę doliny Mittelwasser od hotelu Oblasser

Dłuższe trasy:
– Zamek Chojnik (Kynast, 657 m), przez Saalberg
– Do Agnetendorf (Jagniątków), 1½ godz.
– Max-Heinzel-Stein-Baude, 1 godz. przez Bächeltal lub Baberhäuser

Na grzbiet:
– Petřínova bouda (Peterbaude), 2¾ godz. z Ober-Giersdorf, przez Waldmühle i Mädelwiese
– Spindlerpass, 2½ godz., przez Waldschlösschen i „Zollstraße”
– Śnieżka, 5½ godz. przez Spindlerpass lub Baberhäuser, dalej przez Tannenwassergrund do Schlingelbaude
– Do Brückenberg (dzisiejszy Karpacz Górny), 2 godz. przez dolinę Mittelwasser i Baberkretscham, dalej przez las do Brodbaude

---

opracował Marek Mozołowski